Σάββατο, 10 Ιουνίου 2017

«Η Ασκητική είναι μια κραυγή» 
Έγραψα και τέλειωσα χτες την -Ασκητική-. Είναι καλή; δεν ξέρω. Προσπάθησα με λόγια απλά, σαν εξομολόγηση, να διαγράψω την άσκηση της ζωής μου, από πού ξεκίνησα, πώς πέρασα τα εμπόδια, πώς άρχισε η αγωνία του Θεού, πώς βρήκα την κεντρική έννοια που ρυθμίζει πια τη σκέψη μου, το λόγο και την πράξη μου. Αχ!
«Προσπάθησα με λόγια απλά, σαν εξομολόγηση, να διαγράψω την άσκηση της ζωής μου, από πού ξεκίνησα, πώς πέρασα τα εμπόδια», σημείωνε για την «Ασκητική» ο Κ.
δε ρυθμίζει ακόμα εντελώς, πλήθος κακές συνήθειες της περασμένης εξέλιξης μ’ εμποδίζουν να κινηθώ σύμφωνα με την αυστηρή, ανένδοτη επιταγή του Θεού μου. Μα μάχομαι, συνειδητά πια, να μένω πιστός στην ουσία της ζωής μου. Βρίσκομαι σ’ ένα νέο μεταίχμιο. Η στερνή, η πιο ιερή μορφή της θεωρίας είναι η πράξη. Παντού είναι ο Θεός, στον άνθρωπο, στην πολιτική, στην καθημερινή ζωή που κιντυνεύει. Δεν είναι παντοδύναμος, να σταυρώνουμε τα χέρια προσδοκώντας τη σίγουρη νίκη του. Από μας εξαρτάται η σωτηρία του. Και μόνο αν σωθεί, σωζόμαστε. Η θεωρία έχει αξία μονάχα ως προετοιμασία, ο αγώνας ο κρίσιμος είναι η πράξη». Εγραψε ο ίδιος ο δημιουργός για την «Ασκητική» και το επισημαίνει ο δρ Πάτροκλος Σταύρου στο επίμετρο του βιβλίου. «Η Ασκητική είναι ο Νίκος Καζαντζάκης. Και ο Νίκος Καζαντζάκης είναι η Ασκητική», μας υπενθυμίζει. Για το βιβλίο που όλοι έχουμε συνδέσει με τα νιάτα μας, με την πιο μαχητική και ζωντανή, αθώα εποχή. Για το βιβλίο που θα γραφτούν διθύραμβοι. Μια ελβετική εφημερίδα θα γράψει πως είναι «το κατά Καζαντζάκην ευαγγέλιο» η «Ασκητική». Κι ο Νίκος Καζαντζάκης θα γράψει ότι «η Ασκητική είναι μια Κραυγή», αλλά και «όλο το έργο του σχόλιο σ’ αυτή την Κραυγή».
Καλό ξημέρωμα!

Παρασκευή, 9 Ιουνίου 2017

Σαν σήμερα, 10 Ιουνίου 1930, ορίσθηκε να γίνει η δίκη (που δεν έγινε ποτέ). Ο Καζαντζάκης θα δικαζόταν, πάλι, για αθεϊσμό, για την «Ασκητική».
Να μην αρνιέσαι τη νιότη σου ως τα βαθιά γεράματα, να μάχεσαι σε όλη σου τη ζωή να μετουσιώσεις σε κατάκαρπο δέντρο την εφηβική σου άνθηση, αυτός, θαρρώ, είναι ο δρόμος του ολοκληρωμένου ανθρώπου
Νίκος Καζαντζάκης:
ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΟΝ ΓΚΡΕΚΟ

Σάββατο, 3 Δεκεμβρίου 2016

Ο Νίκος Καββαδίας δεν είναι ο εγωκεντρικός περιηγητής που αντιπαρατίθεται ατομικά στον κόσμο και τον ερευνά για να γνωρίσει τον εαυτό του. Ο κόσμος είναι γοητευτικός γιατί υπάρχουν οι άνθρωποι –η μεγάλη ανθρωπότητα, το εξελιγμένο αυτό κομμάτι της φύσης που αγωνίζεται ενάντια στη φύση και δημιουργεί τη ζωή και το πνεύμα. Παλεύει και ματώνει και νοσταλγεί, αλλά δε φεύγει ποτέ από τον αγώνα, γιατί αυτός είναι πάθος δυνατό σαν τη μοίρα.
Έτσι, μέσα στο Πούσι του Καββαδία, το ανθρώπινο τοπίο είναι στο πρώτο πλάνο και το φυσικό τοπίο στο πλαίσιο. Κι εκεί ακόμα που λείπει ο άνθρωπος, το κύριο βάρος το παίρνουν τα έργα του, τα καράβια κι οι μηχανές, τα παράξενα φανάρια των θαλασσών, τα μυστηριώδη λιμάνια κι ακόμα και τα ζώα, οι παπαγάλοι κι οι πίθηκοι μπαίνουν κι αυτοί στο ανθρώπινο κλίμα κι έρχονται συντροφικά να παρηγορήσουν τον άνθρωπο στη μοναξιά του, όταν κλεισμένος στο κήτος του καραβιού κουμαντάρει τη μηχανή και το κύμα, μικρός Θεός που καταχτά την απόσταση πασαλειμένος ψαρόλαδο και κατράμι. Πόσο το νιώθει κανείς διαβάζοντας την ποίηση του Καββαδία, πως είναι απότολμο πράμα να μιλάς για τον άνθρωπο πριν γνωρίσεις καλά τη γη που τον φτιάνει! Το ταξίδι είναι πάντα η πιο βέβαιη πηγή της σοφίας.
Τη γης αυτή που ʼναι γεμάτη δυστυχία και ομορφιά, ο ποιητής την ανακαλύπτει κάθε στιγμή μέσα από το πούσι του μυστηρίου της και την αγαπά γιατί μπορεί να την υποτάζει. Τα οράματά του είναι γήινα και γι’ αυτό είναι βέβαια και μεγάλα, γιατί η γης είναι το πραγματικότερο ανθρώπινο περιβάλλον κι είναι στα μέτρα του ανθρώπου από τη στιγμή που ο άνθρωπος μπορεί να κινιέται και να φαντάζεται.
Ασημάκης Πανσέληνος, Ελεύθερα Γράμματα, τχ. 61/1946, σ. 61.
ΜΑΡΤΥΡΙΑ
Δε γνώριζα ακόμα το έργο του Καζαντζάκη. Από την πρώτη ημέρα βυθίστηκα μέσα του και το διάβασα όλο, χωρίς ανάσα. Ο μεγάλος συγγραφέας με φέρνει σε ένα μαγικό σύμπαν, όπου ο άνθρωπος, σκόνη των άστρων, συνεχίζει με το ίδιο πάθος τον αγώνα του με τον εαυτό του και με το Θεό. «Οι Αδερφοφάδες», «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται», η δική του ποιητική εκδοχή της «Οδύσσειας». Όποιος αρχίζει να διαβάζει τον Καζαντζάκη δεν μπορεί να σταματήσει… Η τύχη –και όχι το επαγγελματικό καθήκον- με φέρνει στην Κυανή Ακτή. «Καλύπτω» το Φεστιβάλ των Καννών. Γιατί να μην επισκεφθώ το συγγραφέα που γνωρίζω τώρα πια τόσο καλά χωρίς να τον έχω συναντήσει ποτέ; Μαθαίνω τη διεύθυνσή του στην Αντίμπ. Χτυπάω την πόρτα. Μου ανοίγει ο ίδιος. «Τι θέλετε;» Απαντώ: «Τίποτα». Μου κλείνει την πόρτα κατάμουτρα, την ξανανοίγει: «Ελάτε μέσα». Με οδηγεί στον καναπέ, κοντά στο παράθυρο. Του λέω ότι είμαι δημοσιογράφος. «Τι θέλετε να μάθετε;» Να του πω ότι τα ξέρω όλα; Απαντώ: «Τίποτα». Τότε, αδιόρατα, το κεφάλι του πλησιάζει το δικό μου· τα μέτωπά μας ακουμπούν σχεδόν. Και πολύ σιγανά, ψιθυριστά, λέει: «Τη γνωρίζετε, έ;» (Πρόκειται για την ποιήτρια Rachel Lipstein-Minc που είχε μια ερωτική ιστορία με τον Καζαντζάκη).
Elie Wiesel, Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης

«Σωτηρία θα πει να λυτρωθείς απ’ όλους τους σωτήρες· αυτή ‘ναι η ανώτατη λευτεριά, η πιο αψηλή, όπου με δυσκολία αναπνέει ο άνθρωπος. Αντέχεις;»
-Νίκος Καζαντζάκης.